Φανοτή – Ντόλιανη

Ο αρχαιολογικός χώρος της Ντόλιανης βρίσκεται σε χαμηλό ύψωμα στην όχθη του ποταμού Καλαμά

Ο αρχαιολογικός χώρος της Ντόλιανης βρίσκεται  σε χαμηλό ύψωμα στην όχθη του ποταμού Καλαμά, δυτικά του σύγχρονου οικισμού Γεροπλάτανος, στα όρια των Δήμων Ηγουμενίτσας και Φιλιατών. Ταυτίζεται πιθανότατα με την αρχαία Φανοτή, κέντρο του φύλου των Φανοτέων Θεσπρωτών από την εποχή της ίδρυσής της, στο β΄ μισό του 4ου αι. π.Χ., έως την κατάκτησή της από τους Ρωμαίους το 167 π.Χ. Η ακμή της τοποθετείται κατά την ελληνιστική περίοδο και η κατοίκησή της συνεχίζεται σχεδόν αδιάλειπτα έως τα νεότερα χρόνια.

Ο λόφος περιβάλλεται από διπλή ισοδομική οχύρωση, η οποία εξαιτίας της διαχρονικής κατοίκησης, έχει δεχτεί πολλαπλές επεμβάσεις. Η τοξωτή κύρια πύλη της οχύρωσης βρίσκεται στη βορειοανατολική πλευρά του εξωτερικού οχυρωματικού περιβόλου μεταξύ δύο ορθογώνιων πύργων, ενώ τρεις ακόμη πύλες υπήρχαν στον εσωτερικό οχυρωματικό περίβολο.

Κατά την υστεροκλασική και ελληνιστική περίοδο (4ος ~ 2ος αι. π.Χ.) ο οικισμός εκτείνεται κυρίως στην κορυφή του υψώματος εντός του εσωτερικού οχυρωματικού περιβόλου, όπου έχει έρθει στο φως τμήμα του αρχαίου πολεοδομικού ιστού με επάλληλες οικοδομικές φάσεις, έως την παλαιοχριστιανική περίοδο (6ος αι. μ.Χ.).

Μετά τον 10ο αιώνα., κατά τη μέση βυζαντινή περίοδο, ένας μικρός κοιμητηριακός ναός κατασκευάζεται επάνω στον κατεστραμμένο δυτικό πύργο της κύριας πύλης της οχύρωσης και επαναχρησιμοποιείται το αρχαίο νεκροταφείο του οικισμού στους πρόποδες του απέναντι ανατολικού λόφου, μέχρι να μεταφερθεί τελικά στον περιβάλλοντα χώρο του ναού κατά την υστεροβυζαντινή περίοδο. Την βυζαντινή περίοδο χρονολογείται επίσης ο πύργος που σώζεται στο ψηλότερο σημείο του υψώματος.

Μετά την οθωμανική κατάκτηση, ένα τετράπλευρο κτίριο με τοξωτά ανοίγματα, πιθανόν μουσουλμανικό τέμενος, κατασκευάζεται επάνω στον νοτιοανατολικό πύργο του εσωτερικού οχυρωματικού περιβόλου, ως τμήμα ενός ευρύτερου κτιριακού συγκροτήματος κοινόχρηστου χαρακτήρα. Την ίδια περίοδο η έκταση στην κορυφή του υψώματος καταλαμβάνεται από έναν μικρό αγροτοκτηνοτροφικό οικισμό, ο οποίος φαίνεται ότι εγκαταλείφθηκε σταδιακά μέχρι το τέλος της οθωμανικής περιόδου.

* Τα κείμενα επιμελήθηκε η Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Go top